* نەوژین

لە ماوەی ساڵی ٢٠٢٥ـدا کۆی گشتی ١٥,٨٢٦ خێزان لە هەرێمی کوردستان هەڵوەشاونەتەوە، لە بەرامبەردا ٦١,٣٢٨ پرۆسەی نوێی هاوسەرگیری تۆمارکراوە. ئەم داتایانە لە «راپۆرتی چاودێری جێبەجێکردنی یاسای (بەرەنگاربونەوەی توندوتیژی خێزانی) لە هەرێمی کوردستان-عێراق ٢٠٢٦» هاتون کە لەلایەن رێکخراوی هاریکاری یاسایی ژنان (WOLA) و بە پاڵپشتی سندوقی نیشتمانی بۆ دیموکراسی (NED) ئامادەکراوە و وێنەیەکی بۆ ماڵپەڕی (نەوژین) نێردراوە.

ئاماری هاوسەرگیری لەسەر ئاستی سەرجەم شارەکان

کۆی گشتی ٦١,٣٢٨ پرۆسەی مارەبڕین لە دادگاکانی هەرێمدا ئەنجامدراوە کە دابەشبونی بەسەر شارەکاندا بەم شێوەیەیە: 

* سلێمانی: ٢٥,٦٨٧ هاوسەرگیری (بەراورد بە ٢٠٢٤، بەرەو پێشچونی گەورەی بەخۆیەوە بینیوە و ٧,١٦٥ پرۆسە زیادی کردوە).

* هەولێر: ١٩,٦٢٠ هاوسەرگیری (بەراورد بە ٢٠٢٤؛ ٢,٠٢٩ پرۆسە زیادی کردوە).

* دهۆک: ١٢,٩٥٥ هاوسەرگیری، (بەراورد بە ٢٠٢٤، ٧٥٦ پرۆسە زیادی کردوە).

* کەرکوک/گەرمیان: ٣,٠٦٦ هاوسەرگیری (٣٦٠ پرۆسە زیادی کردووە).

* هەڵەبجە: ١,١٤٣ هاوسەرگیری فەرمی لە ماوەی ساڵی ٢٠٢٥ تۆمارکراوە.

ئاماری تەڵاق و لێکجیابونەوە لە سەرجەم شارەکان

کۆی گشتی ١٥,٨٢٦ کەیسی تەڵاق و لێکجیابونەوە لە هەرێم تۆمارکراوە کە بەم شێوەیەیە:

* هەولێر: ٧,١١٣ کەیس (بەرزترین رێژەیە و ٣,٣٣٥ کەیس بەراورد بە ساڵی ٢٠٢٤ زیادی کردوە).

* سلێمانی: ٥,٣٦٩ کەیس (کەمبونەوەیەکی کەمی بەخۆیەوە بینیوە بەراورد بە ٢٠٢٤).

* دهۆک: ٢,٣٥٤ کەیس (بەراورد بە ساڵی ٢٠٢٤، ٣٢١ کەیس زیادی کردوە).

* کەرکوک/گەرمیان: ٩٩٠ کەیس (٢٦٢ کەیس زیادی کردوە).

*هەڵەبجە: ١١١ داوای لێکجیابونەوە (تەڵاق) تۆمارکراوە.

هێنانی ژنی دوەم و مامەڵە یاساییەکانی دیکە لە دادگاکان

راپۆرتەکە پەردە لەسەر چەندین کەیس و مامەڵەی یاسایی گرنگی تر لادەدات کە رێژەی تۆمارکردنیان لەسەر ئاستی سەرجەم شارەکان بەم شێوەیەیە:

رێپێدان بە هێنانی ژنی دوەم: لە ماوەی ساڵێکدا، کۆی گشتی ٢٢٨ مامەڵەی فەرمی بۆ رێپێدان بە هێنانی ژنی دوەم لە دادگاکاندا تۆمارکراوە؛ سلێمانی بە ١٠٤ کەیس لە پێشەوەیە، پاشان هەولێر بە ٦٣ کەیس، دهۆک بە ٥٥ کەیس و کەرکوک/گەرمیان بە ٦ کەیس دێت.

پەسەندکردنی هاوسەرگیری دەرەکی (دەرەوەی دادگا): کۆی گشتی ٧,٤٣٤ مامەڵە تۆمارکراوە بۆ جێگیرکردنی ئەو هاوسەرگیرییانەی لە دەرەوەی دادگا کراون (هەولێر: ٣,٣٤١ کەیس، سلێمانی: ٢,٥٢٩ کەیس، دهۆک: ١,٣٩٧ کەیس و کەرکوک/گەرمیان: ١٦٧ کەیس).

پەسەندکردنی تەڵاقی دەرەکی: ئەو تەڵاقانەی لە دەرەوەی دادگا کەوتون و پاشان هێنراونەتە دادگا بۆ جێگیرکردن، کۆی گشتییان ٣,٨٣٥ کەیس بوە (هەولێر: ١,٦٢٤ کەیس، سلێمانی: ١,٢٥٦ کەیس، دهۆک: ٨٣٧ کەیس و کەرکوک/گەرمیان: ١١٨ کەیس).

دادگاکانی توندوتیژی خێزانی لە پارێزگاکان

راپۆرتەکە هەروەها تیشک دەخاتە سەر قەبارەی ئەو داوایانەی لە دادگاکانی توندوتیژی خێزانیدا بەردەوام بون:

سلێمانی: دادگای لێکۆڵینەوەی توندوتیژی خێزانی ٤,٧٠٣ داوای بەردەوامی هەبوە (٢,٩٣٧ یەکلاکراوەتەوە) و دادگای کەتنی توندوتیژی خێزانیش ٤٣١ داوای بەردەوامی تێدا بوە.

هەولێر: لە دادگای لێکۆڵینەوەی توندوتیژی خێزانی ٣,٨١٩ داوا و لە دادگای کەتنیش ١,٦٤١ داوا لەبەردەم دادگاکاندا هەبون.

دهۆک: لە دادگای بەرەنگاربونەوەی توندوتیژی خێزانی (لێکۆڵینەوە) ١,٠٣٠ کار و داوا تۆمارکراون. لەوانە ٨٤٣ کەیسیان بەهۆی نەبونی بەڵگە، نەبونی تاوان یان ئاشتەوایی (١١٩ کەیس) داخراون و ١٨٧ کەیسیش ماونەتەوە.

داتاکانی پارێزگای هەڵەبجە

لە دادگاکانی پارێزگای هەڵەبجەدا، کۆی گشتی ١,٤٣٨ داوا هەبون کە ٨٤٥ کەیسیان یەکلاکراونەتەوە، هەروەها ١,١٤٣ مامەڵەی مارەبڕین، ١١١ داوای لێکجیابونەوە و ٥١ کەیسی پەسەندکردنی تەڵاقی دەرەکی لەم پارێزگایەدا تۆمارکراون.

ئەنجامەکانی راپرسییەکە؛ جۆر و هۆکارەکانی توندوتیژی

لە پاشکۆی راپۆرتەکەی WOLAـدا، ئاماری راپرسییەک لەسەر هاوڵاتیانی تەمەن ١٨ ساڵ بەرەو سەر خراوەتەڕو کە تێڕوانینی گشتی کۆمەڵگە پیشان دەدات:

توندوتیژی دەرونی بەڕێژەی %٤١ لە پێشەوەی جۆرەکانی دیکەدایە، پاشان توندوتیژی دارایی بە %٣٤ و جەستەیی بە %19.5 و سێکسی بە %٥.٥ دێت.

بەشداربوان پێیان وایە توندوتیژی خێزانی زیاتر لەلایەن مێردەوە ئەنجامدەدرێت بەڕێژەی %٥٢.٤٥ و لە دوای ئەویش لەلایەن باوکەوە بە %١٩.٦٧ و براوە بە %١٢.٠٢.

کاتێک توندوتیژی خێزانی رودەدات، %٥٧.٣١ـی هاوڵاتیان سکاڵا تۆمار دەکەن، %٢٥ بێدەنگ دەبن و %٩.٧٥ پەیوەندی بە هێڵی گەرمەوە دەکەن.

%٨٧ـی بەشداربوان هەبونی دادگای تایبەت بە توندوتیژی خێزانی بە "زۆر پێویست" دەزانن و %٥٤.١٩ـیش پێیان وایە بونی ماڵەکانی داڵدەدان (شەڵتەر) بۆ کەیسە خێزانییەکان پێویستە.

%٤٩.١٤ـی بەشداربوان پێشنیاری بڵاوکردنەوەی هۆشیاری یاسایی و کۆمەڵایەتی دەکەن، %٢١.١٤ رۆڵی مامۆستایانی ئاینی و %١٦.٧٥ـیش چونە سەنتەری راوێژکاری پێش پرۆسەی هاوسەرگیری بە گرنگ دەبینن.